A Universidade de Vigo concedeu a Javier Blanco Rodríguez, investigador de CINTECX do Grupo de Tecnoloxía Enerxética (GTE), o Premio de Tese de Doutoramento con contidos en temas relacionados co emprendemento 2024/2025. Na mesma categoría, a tese do investigador Alex Alonso Díaz, do grupo GeoTech, tamén foi premiada, e a da investigadora Antía Fernández Sanromán, do grupo Biosuv, recibiu unha mención. O recoñecemento a Blanco pon en valor un traballo que combina excelencia científica con impacto empresarial, ao ter dado lugar á creación de Aegis Dynamics, unha plataforma de simulación avanzada orientada a mellorar a eficiencia e a durabilidade de motores e outras aplicacións industriais.
A tese, titulada On the Development of a Comprehensive Damage Prediction Algorithm for Mixed-Elastohydrodynamic Lubrication Conditions in High-Power Density Engines, foi dirixida polos profesores Jacobo Porteiro e Martí Cortada García. O proxecto distínguese pola súa capacidade de tender pontes entre a investigación académica e as necesidades tecnolóxicas da industria, fomentando un tecido de enxeñaría máis sólido e innovador.
Un traballo con impacto científico e industrial
A investigación de Blanco céntrase no estudo da lubricación mixta elastohidrodinámica (M-EHL) en motores de combustión interna, clave para comprender os mecanismos de dano en acoplamentos lubricados. En termos sinxelos, trátase de estudar como unha fina película de aceite protexe as pezas metálicas dun motor cando estas están sometidas a grandes presións e velocidades. Se esa película falla, aparecen danos como o desgaste por fricción ou a erosión causada por pequenas burbullas de cavitación —pequenas burbullas de vapor que aparecen nun líquido por baixa presión e que poden danar as superficies próximas ao colapsar
O traballo de Blanco desenvolve modelos matemáticos e simulacións que permiten anticipar estes danos antes de que ocorran, abrindo a posibilidade de deseñar motores máis resistentes. Ademais, crea novas técnicas de simulación para modelar fenómenos como o desgaste por deslizamento e a erosión por cavitación en coxinetes de motores de alta densidade de potencia. A tese tamén avalía formulacións de lubricantes en condicións reais de condución, achegando datos sobre aforro de combustible e protección fronte ao desgaste en automóbiles de pasaxeiros.
A través da combinación de procedementos experimentais e análise de datos con técnicas de simulación innovadoras, o traballo do investigador de CINTECX logra predicións realistas no contexto de motores de competición. Grazas a estes resultados, acadáronse melloras significativas no rendemento, na fiabilidade e na durabilidade deste tipo de motores, con aplicacións directas no ámbito do automobilismo deportivo.
A colaboración con Repsol foi decisiva para converter este coñecemento académico en solucións aplicables. Esta alianza permitiu avances que non só contribúen ao desenvolvemento de novas tecnoloxías de motor, senón que tamén ofrecen beneficios prácticos en termos de eficiencia e sustentabilidade.
Para Blanco, “recibir este premio é, sen dúbida, un dos fitos máis especiais da miña traxectoria, e unha motivación para seguir impulsando a conexión entre ciencia, enxeñaría e valor industrial”. O investigador quixo ademais agradecer o apoio recibido polos seus compañeiros e compañeiras do GTE e de CINTECX, cuxa colaboración e amizade foron, segundo as súas palabras, “fundamentais para acadar este resultado”.
Solucións seguras para as infraestruturas do transporte
Pola súa parte, a tese de Alex Alonso Díaz propón modernizar o mantemento das infraestruturas de transporte en España mediante técnicas de radar e teledetección. Fronte ao envellecemento das estradas e os efectos do cambio climático, formula pasar dun modelo reactivo a un predictivo que permita anticiparse aos danos antes de que aparezan. Para conseguilo recorre a tecnoloxías de radar: o InSAR, que utiliza imaxes de satélite para detectar deformacións no terreo e nas infraestruturas ao longo do tempo, e o GPR, que envía ondas ao chan e recolle o seu reflexo para coñecer o que ocorre baixo a superficie. Estas ferramentas combínanse con outros métodos como o FWD, que mide a resistencia do pavimento, o GNSS, que ofrece posicionamento preciso mediante satélites, e a nivelación, que permite rexistrar cambios na altura do terreo.
O traballo achega innovacións como un indicador para localizar zonas con risco de afundimento, melloras na precisión dos datos e a aplicación de intelixencia artificial para recoñecer patróns de deterioro en grandes áreas. En conxunto, a investigación demostra que estas metodoloxías poden aplicarse en estradas, pontes e zonas urbanas, ofrecendo solucións máis seguras, sostibles e económicas para xestionar as infraestruturas de transporte.
Novas tecnoloxías para a depuración de augas residuais de hospitais
A tese de Antía Fernández Sanromán, titulada Redución do impacto ambiental e sanitario dos efluentes hospitalarios mediante procesos de oxidación avanzada, demostra como novas tecnoloxías poden axudar a depurar as augas residuais de hospitais, que conteñen restos de medicamentos e patóxenos. O estudo céntrase en perfeccionar os chamados procesos de oxidación avanzada, capaces de destruír estes contaminantes, mediante o desenvolvemento de novos catalizadores. Entre eles destacan os MOFs, estruturas metálicas porosas capaces de potenciar procesos de oxidación, e o GCN, un material activado por luz visible que actúa como fotocatalizador ecolóxico e rexenerable.
Con esta investigación, Fernández Sanromán demostra que a creación de catalizadores avanzados é clave para facer máis eficientes e sostibles os procesos de depuración, reducindo riscos ambientais e sanitarios asociados aos vertidos hospitalarios.
Javier Blanco Rodríguez junto a sus directores de tesis
Alex Alonso Díaz en la lectura de su tesis
Antía Fernández Sanromán en la lectura de su tesis junto a directores y tribunal